Thomas Geiger

Witam. Wśród mnóstwa ludzi, którzy co rusz zaczepiają mnie na ulicy, zainteresował mnie jeden pan. Wysoki po samo niebo, przystojny, z uśmiechem tak szerokim, że widać mu trzonowce. Stał na placu Marii Teresy tuż przy Kunsthistorisches Museum i trzymał kartkę z napisem "I want to become a millionaire". W czym rzecz? Sprawdźcie! Dziś zamiast notki tylko link: www.twgeiger.de

Zajęcia uniwersyteckie

     Piątek wieczór. Idealna pora, żeby posiedzieć w pokoju przy herbatce i opisać w końcu, czym ja się tu tak naprawdę zajmuję. Ponad dwa tygodnie zajęło mi zorientowanie się w ofercie uniwersytetu. Propozycji mają mnóstwo, chociaż w kierunkach, które mnie interesują, nie tak dużo, jak sądziłam.

     Większość przedmiotów przeze mnie wybranych organizuje jednostka o cudownej nazwie Altertumswissenschaften: Alte Geschichte und Altertumskunde, Byzantynistik und Neogräzistik, Klassische Archäologie und Klassische Philologie (w wolnym tłumaczeniu: nauki o starożytności). Coś, czego u nas nie ma i pewnie jeszcze długo nie będzie. Poza tym instytut dysponuje czymś, czego u nas prawdopodobnie nigdy nie będzie, to znaczy doskonałym zapleczem naukowym. Nie chodzi tu nawet o piękne sale w głównym budynku uniwersytetu, doskonale wyposażone, z wygodnymi krzesłami, wieszakami, rzutnikami itp., ale mam na myśli przede wszystkim materiał, na którym można pracować. Każdy z instytutów wchodzących w skład jednostki ma własną bibliotekę. I żeby nikt nie miał wątpliwości: BIBLIOTEKĘ. Miejsce, gdzie można spokojnie przyjść, usiąść (z laptopem) i pracować w poczuciu pewności, że pod ręką znajdziemy niemal każdy potrzebny tytuł. Biblioteki są naprawdę gigantyczne, zajmują wiele sal, a książki wypełniają je po sufit. Bez względu na poziom niszowości zagadnienia, literatura jest dostępna. Poza biblioteką poszczególne pracownie mają swoje własne cudowności. Archeologia prowadzi wykopaliska w Palmyrze, Kolofonie, Platejach... Mają własne laboratoria, bogate zbiory ceramiczne i numizmatyczne. Przemiany w sztuce greckiej studiują tam na doskonałych kopiach rzeźb, które zapełniają niemal cały parter jednego z budynków. 

      Ale przechodząc do rzeczy. Zapisałam się na wykład historii starożytnej od wojen perskich do Aleksandra. Niestety jeszcze na nim nie byłam. Akurat, gdy miał się zacząć, ogłoszono dzień rektorski. Co to będzie, dowiem się w poniedziałek. 

      Dziś natomiast po raz pierwszy byłam na sztuce minojsko-mykeńskiej u profesora Fritza Blakolmera. Ów pan, poza tradycyjnym zajmowaniem się sztuką minojsko-mykeńską, śledzi również jej recepcję w dwudziestym wieku. Kurs bardzo przydatny, ze względu na moje mykenologiczne aspiracje. Dostałam na dzień dobry temat do opracowania i zaprezentowania w ciągu pięćdziesięciominutowego wystąpienia. A mówić będę o minojskich rytonach w kształcie głowy byka. Pierwszy czerwca, zapraszam.

     Wybrałam troje zajęć z epigrafiki: grecką, łacińską i napisy nagrobne. Łacińska się jeszcze nie zaczęła. Grecka jest prowadzona przez profesora Thomasa Corstena, który mówi tak pięknym niemieckim, że aż przyjemnie go słuchać. Rozumiem go doskonale, co nawet pozwala robić notatki i zastanowić się nad pytaniami. Na zajęcia chodzi nas czworo ludzi. Ja, Serbka, Grek i pół-Austriaczka, pół-Bośniaczka, która większość życia spędziła na Węgrzech. Poziom językowy grupy zdecydowanie podniósł moją samoocenę językową. W tak kameralnym gronie zajęcia naprawdę przyjemnie mijają. Odczytywanie z kamienia napisów po grecku sprawia nam mnóstwo radości. Zupełnie inaczej jest na zajęciach z inskrypcji grobowych. Prowadzący Wolfgang Hameter piastuje co prawda którąś z zaszczytnych funkcji w instytucie, ale jak do tej pory zajmuje niepodzielnie pierwsze miejsce w konkursie na niewyraźne mówienie. Mamrotanie profesora w połączeniu z wiedeńskim akcentem sprawia, że nie rozumiem niemal nic. Na szczęście tutejsi prowadzący mają w zwyczaju zasypywać swoich studentów handoutami, mailami z materiałami, kserówkami, a czasem jeszcze umieszczają literaturę na platformie edukacyjnej o nazwie Moodle.

     A propos Moodle'a. Co środę słucham wykładu z gliptyki Azji Przedniej. Wykład dla mnie bardzo pożyteczny, ale nudny niemiłosiernie. Nie pomagają nawet liczne slajdy z obrazkami. Prowadząca po prostu czyta wszystko z kartki, a potem jeszcze to, co przeczytała umieszcza w Moodle'u. Więc możnaby zupełnie obejść się bez tego wykładu. Zastanawiam się, czy przypadkiem przyczyną takiej postawy, jest niepewność językowa, o czym świadczy dość egzotyczne nazwisko pani prowadzącej: Kurmangaliev. Ale nie uprzedzajmy się, w końcu nie jest tak łatwo przedstawić neolit aceramiczny w sposób atraktyjny.

     Największe wrażenie zrobiły na mnie zajęcia z papirologii. Odbywają sie dwa razy w tygodniu, przy czym jedno spotkanie ma miejsce w... Papyrusmuseum. Muzeum jest częścią byłego pałacu Habsburgów. Pierwszy raz, gdy tam weszłam, nie wiedziałam, gdzie podziać oczy. Wystawa muzealna składa się z dwustu papirusów reprezentujących każdy okres i każdy język istotny dla papirologii. Wystawiają tam takie cudowności jak jedne z najstarszych papirusów na świecie, fragmenty Biblii, szczegółowy opis nardu (tak szczegółowe informacje świadczą o dość intensywnych kontaktach z Indiami, skąd nard pochodzi), fragment papirusu z zapisem muzycznym do tragedii Eurypidesa, najstarsze papirusy łacińskie (tak, te same, które filologowie klasyczni robią na zajęciach z paleografii). Poza muzeum w posiadaniu Narodowej Biblioteki Austriackiej znajduje się... 180 tysięcy papirusów! Naprawdę jest na czym pracować. Na osobną opowieść zasługuje prowadzący - prof. Bernhard Palme. Wąsy ma nieziemskie. Kto nie wierzy, niech wygógla.

     Poza powyższymi zajęciami, czekam jeszcze na wyniki testu poziomujące z niemieckiego, żeby pójść na kurs. Do planu dnia obowiązkowo zaliczam również poranne ćwiczenia i wieczorne pisanie. W weekendy muzea. Przy tym wszystkim mam ciągle mnóstwo wolnego czasu, do czego trudno mi się przyzwyczaić. Z pewnością wkrótce to zmienię... Ważne dla mnie jest to, że mam poczucie dobrze wykonywanej pracy. Tak luksusowe warunki do uprawiania nauki pozwalają mi poczuć się pewniej. Nikt mnie tu jeszcze nie pytał, co ja będę robić po tych studiach i ile będę zarabiać, co w Polsce zdarza się notorycznie. Z całym szacunkiem dla naszego przytulnego, swojskiego Instytutu Filologii Klasycznej, dopiero tu czuję, że stworzono klasykom otoczenie stosowne do powagi ich zawodu.

Co by tu zjeść...

     Wpadła mi dziś w ręce miejscowy dziennik, otwarty akurat na stronie z artykułem Dlaczego Wiedeń jest droższy od Nowego Jorku? No właśnie... Wiedeń jest jednym z najdroższych miast w Europie (droższe są np. Oslo, Kopenhaga, Londyn i miasta Szwajcarii). Stypendium z programu Erasmus oczywiście nie zapewnia pełnego utrzymania, chociaż z pewnością je ułatwia. Więc jak tu przeżyć?

     Najlepszym wyjściem jest mieć bogatych rodziców, którzy będą w stanie przysyłać co miesiąc pieniążki na studia swojego dziecka. Inne rozwiązanie, to pójść do pracy, która całkiem nieźle się opłaca (np. godzina pracy jako kelnerka może dać dziewięć euro legalnie i na czysto). Niestety moim ojcem nie jest pan Kulczyk, a do tego wolę iść do biblioteki niż do pracy (przynajmniej na razie), więc zadowalam się tym, co mam. I oszczędzam.

     Dla przykładu. Główne danie w przyzwoitej restauracji kosztuje od dwunastu do dwudziestu euro. W takiej średniej pizzerii można dostać średnią pizze za siedem-osiem euro. W barze mlecznym kurczak w panierce z surówką kosztuje do sześciu euro, a rosołek około trzech. I w końcu dochodzimy do śmieciowego jedzenia, które króluje w budkach w okolicy uniwersytetu lub metra. Można tu dostać wszystko od hamburgera i hot doga począwszy, przez pizze, zapiekanki i kebaby po chińskie nudle i sushi. Ceny w zależne od wielkości porcji zaczynają się na poziomie dwa pięćdziesiąt. Słodkich bułek, czy gotowych kanapek nie opłaca się kupować wcale, bo kosztują tyle samo, co ciepły posiłek. W ogóle ciężko dostać cokolwiek do jedzenia w cenie poniżej półtora euro.

     Półtora euro to chyba magiczna granica, ponieważ do picia też się nic tańszego nie znajdzie. Mała butelka wody w uniwersyteckim bufecie żąda za siebie jedno euro sześćdziesiąt centów. Słynne wiedeńskie kawiarnie są tak wspaniałe i słynne, że nie znajdziesz w nich kawy poniżej trzech pięćdziesiąt.

     Ogólnie rzecz ujmując, na mieście się nie jada. Chyba że, jak już wspomniałam, ma się tatę Kulczyka. Moje współmieszkanki z akademika raczą się własnej roboty sałatkami lub gotowymi daniami, które składają się głównie z makaronu. Na razie miałam czas i energię tylko na sos serbski (z torebki) z ryżem. W najbliższej okolicy mam aż trzy markety, gdzie możemy się swobodnie zaopatrywać w jedzenie: Billa, Ziehlpunkt i Spar. Z tego wszystkiego Spar cieszy się największą popularnością, gdyż jednocześnie oferuje względnie najniższe ceny (bo wszystkie trzy sieci oferują zbliżony cennik) i najszerszy wybór. Muszę się do niego wybierać specjalnie, bo jako jedyny pozostaje poza moją codzienną drogą na zajęcia, ale prezentuje się naprawdę sympatycznie. Można w nim znaleźć bardzo ciekawe rzeczy takie jak nieznane mi wcześniej gatunki herbat i makaronów, przecudowne wielkie fantazyjne tabliczki czekolady ze wszelkim dobrem w środku, wina austriackie, włoskie, chorwackie, bułgarskie itp., duży wybór słodyczy i produktów fitness. Z drugiej strony ciężko o dobrą wędlinę. Na widok tutejszych "szynek" czy "salami" pakowanych w plastik robi mi się niedobrze. Białego chleba nie uświadczysz, a jeżeli już to bardziej przypomina przerośniętą, gumową bułkę. W całym Sparze znalazłam tylko jedną maleńką półeczkę z wódką, za to obszerny kąt z winami, co dobitnie świadczy o tutejszych zwyczajach.

     No dobra, przyznam się... Zanim poznałam okolicę, po tygodniu żywienia się w budkach, złamałam się i poszłam do Vapiano. Mamy Vapiano i w Polsce, dlatego właśnie je wybrałam. Miałam ochotę zjeść smaczny, solidny posiłek bez konieczności gotowania we własnym zakresie. Z przyjemnością stwierdzam, że było tak samo smacznie jak u nas w kraju. Tylko kucharz mnie poirytował, bo złościł się na mój niemiecki. Ale cóż mam poradzić, że jestem tylko małą istotką zagubioną w obcym kraju w tłumie innych klientów? Dodam, że kucharz do swoich kolegów mówił po arabsku...

     Wychodzenie do klubów czy na imprezy nie opłaca się jeszcze bardziej. Ceny piwa zaczynają się od trzech euro, a drinków od sześciu, ale zazwyczaj liczba w karcie alkoholi jest taka sama jak u nas, z tą różnicą, że tu się płaci w euro. Co ciekawe, szisza kosztuje mniej niż w Warszawie - tylko siedem euro. W wypadku chęci pójścia na imprezę trzeba się wykazać sprytem i dobrą orientacją w nocnym życiu miasta. W poniedziałek Olivia zaprowadziła mnie do Ride Club, gdzie do 20 sprzedają drinki za 0,50 euro, do 21 za 1,90, do 22 za 2,90, a przez rezstę nocy za 3,90. Nic tylko iść i balować.

Impressionismus II

cd.

     Po odbiciu się od Gaugaina, którego kilka raczej nieudanych szkiców wisiało w kącie sali, zawróciłam w kierunku drugiego skrzydła wystawy.

     Tu spotkałam po raz pierwszy pana Camille'a Pissarro. Dziwnym trafem ominął do tej pory moją świadomość, chociaż pozostaje pełnoprawnym członkiem grupy impresjonistów. Ten urodzony na Wyspach Dziewiczych malarz z duńskim obywatelstwem tułał się po różnych miejscach w Europie, a pod koniec życia nabawił się poważnej choroby oczu (nie mógł już malować w plenerze). Tym bardziej rozczula jego przywiązanie do wiejskich krajobrazów, sumiennej pracy i spokoju. Malował ludzi, szczególnie kobiety, przy codziennych czynnościach (zbiory, szycie, sprzątanie, rozmowy przy płocie). Eksperymentował z techniką i kolorami. Najlepiej ilustruje to Bauerin mit Kuh, czyli wyidealizowana Gospodyni z krową: żywe, nasycone kolory, krótkie pociągnięcia pędzla. Albo Markt in Pontoise akwarelą i gwaszem - wnikliwa obserwacja krzykliwej, ruchliwej rzeczywistości targowej. 

     Gdzieś po drodze przewinęli się jacyś Zandomeneghi, Frantin-Latour, jakiś Sisley, czyli import brytyjski do Francji... Ale kompletnie ich nie pamiętam i nie mam o nich pojęcia.

     Bo oto na horyzoncie pojawia się Renoir! Wspaniały piewca kobiecego ciała i wdzięku. Oto seria szkiców węglem, kredą i sangwiną (czerwoną kredką). Kontury aktów niezwykle wyraźne w centrum, nabierają miękkości przy końcach, żeby w końcu rozpłynąć się w nicość kartki. Świetne prace tuszem takie jak czarująca Kobieta z mufką. Delikatnie pochylona do przodu, z przymkniętymi oczami i okrągłą twarzą. Czasem Renoir uzupełnia szkice maźnięciem akwarelami. Niby nic wielkiego, a cieszy, jak w przypadku Venus (przedstawienie skupia się na brzuchu kobiety, podczas gdy głowa jest rozmazana, a nóg nie ma wcale). Badende mit einer Krabbe - to już moim zdaniem pastelowe cudeńko. Delikatne plamy różu i błękitu, mnóstwo krągłości do podziwiania, rozmyte kontury, intymny i frywolny nastrój sprawiają, że obrazek jest istnym hymnem na cześć kobiecości.

     Potem trafiam w objęcia Degasa. Ten facet miał dwie obsesje: balet i wyścigi konne. Najczęściej więc swoimi modelami czynił dżokejów i tancerki. Przy czym tancerki zdarzało mu się przedstawiać również nago: w kąpieli lub podczas wycierania. Ponoć sam stwierdził, że jeszcze sto lat wcześniej musiałby zatytułować swoje dzieło Zuzanna w łaźni, a teraz może prosto z mostu podpisać Kobieta w miednicy. Degas również malował swoją pieśń pochwalną miękko, ciepło i łagodnie. Kobiety przedstawione w codziennych, intymnych sytuacjach roznoszą wokół siebie domową atmosferę i poczucie bezpieczeństwa. 

     Jakże odmiennie prezentuje się Forain. Już na pierwszy rzut oka widać w jego pracach zacięcie humorystyczne. Z powodzeniem publikował swoje rysunki we francuskich gazetach. Uchwycone w lot gesty i zabawne drobiazgi świadczą o niezrównanym darze obserwacji (Kobieta wąchająca kwiaty, jakby ukradkiem przyłapana na tej czynności). Jego rysunki są pełne napięcia, które tworzą dynamiczna kompozycja, niespokojna kreska, kontrastujące zestawienia intensywnej czerwieni, błękitu, zieleni i czerni.  Zupełnie różny obraz świata ma nam do przedstawienia niż poprzedni malarze. Pokazuje klienta, przed którym paradują gołe dziwki (Klient) albo wielkiego, brutalnego alfonsa, przy którym drobna kobietka wygląda jak dziecko (Un coucher). Obnaża mechanizmy funkcjonowania "dobrego towarzystwa" przez ukazanie zestresowanej przed balem debiutantki, którą ponagla matka, lub przez przedstawienie spotkania w kawiarni, pełnego wymownych spojrzeń albo wręcz wymownego ich braku.

     Po Forainie prosta już droga do Toulouse-Lautreca. Ach i och po prostu! Strasznie go lubię. Za tę nieco komiksową, karykaturalną kreskę. Niby nie do końca doprowadzona, ale tak prawdziwa, jak nic innego. Nie można go pomylić z nikim. Pokazuje życie codzienne w cyrku i burdelu. Przedstawia kobiety przy najprostszych sytuacjach jak zakładanie pończoch i plotki przed snem. Kto nie zna, niech żałuje.

   
    Dla dwóch ostatnich prezentowanych artystów musiałam wyjechać z podziemi (wyobraźcie sobie! ruchome schody w muzeum!) i przejść przez korytarz pełen luster i małp z brązu (łudząco podobne te maszkary do wielu znanych mi ludzi). Pierwszy był Cezanne, który znudził mnie koszmarnie. Większość wywieszonych prac to były akwarele, które w wydaniu Cezanne'a polegały na maźnięciu w kilku miejscach farbą po delikatnym, fragmentarycznym szkicu na białej kartce. Jakoś nie przypadły mi do gustu te firankowe krajobrazy. Już miałam wychodzić, ale zerknęłam jeszcze do ostatniej sali i tam spotkałam swoje ostatnie i chyba najbardziej poruszające odkrycie.

     W ostatniej sali był Redon. Malarz, który przyprawia o głęboki niepokój. Przez pół życia niemal wyłącznie rysował węglem dziwne, oniryczne wizje. Niepokojące potwory i nienaturalnie powiększone głowy wypełniają jego prace, niczym relacja z koszmaru. Później też tworzył dziwne, oniryczne wizje, ale odmieniło mu się zupełnie. Eksplodował wręcz kolorami. Wybierał mocne barwy i umieszczał je punktowo lub w pięknych przejściach tonalnych. Intensywność tych zestawień potrafię przyrównać wyłącznie do marzeń sennych. Nawet zwykłe kwiaty w wazonie lub portret łechcą mózg, jakby chciały stamtąd wydostać wspomnienia snów.

     Z Palais Albertina wyszłam zmęczona i nasycona. Trzygodzinna wycieczka po impresjonizmie i okolicach to bardzo mocne przeżycie. Zupełnie inne niż spokojna kontemplacja niemieckich malarzy. Zostałam zbombardowana wrażeniami i nastrojami, ale nie żałuję. Powyższa relacja stanowi jedynie wierzchołek góry lodowej moich przemyśleń (czy może raczej przeczuć). Nie sposób godnie się zająć tyloma osobowościami w jednym miejscu i w tak krótkim czasie. Mam jednak nadzieję, że dałam ogólne wyobrażenie o tym, kim byli ci malarze i co się działo z ich powodu w mojej głowie.

Impressionismus I

     Kolekcja "Albertina" jest jedną z największych i najważniejszych kolekcji sztuki na świecie. Jej nazwa pochodzi od imienia założyciela kolekcji Alberta Sasko-Cieszyńskiego, drugiego syna Augusta III Polskiego z rodu Wettinów (taaaak, to ten sam król elekcyjny znany u nas jako August III Sas z filiżanką w ręku) i zięcia cesarzowej Marii Teresy (od której zresztą otrzymał w darze ślubnym Księstwo Cieszyńskie). Albert Kazimierz August Ignacy Pius Franciszek Ksawery Saski nie odegrał jakiejś kluczowej roli w dziejach. Sprawował pewne funkcje administracyjne na Węgrzech i w Niderlandach, ale tak naprawdę całe swoje życie poświęcił żonie Marii Krystynie oraz sztuce. 

     Albert i Maria Krystyna pobrali się z miłości. Wyjątkowo otrzymali na to zgodę Marii Teresy (co wzbudzało zazdrość u pozostałych dziesięciu córek władczyni), ale ślub mogli wziąć dopiero po śmierci cesarza - Franciszka Lotaryńskiego, który miał do jej zamążpójścia bardziej pragmatyczne podejście. Uroczystości ślubne odbyły się na początku 1766 roku zanim jeszcze skończyła się żałoba. Maria Krystyna miała ponoć talent malarski. Swoją kolekcję małżonkowie założyli podczas pobytu w Preszburgu, potem kontynuowali w Brukseli. W 1793 w obawie przed Wielką Rewolucją Francuską przenieśli się do Wiednia (po drodze statek wiozący jedną trzecią kolekcji zatonął). W Wiedniu żyli szczęśliwie, lecz niezbyt długo. Maria Krystyna zmarła pięć lat później z powodu choroby. Zrozpaczony Albert odsunął się zupełnie od wszelkich spraw świata tego i do końca życia (czyli do 1822) czuwał nad swoim zbiorem grafik, który umieścił w odnowionym Palais Tarouca, gdzie znajduje się do tej pory.

     "Albertina" to ponad milion (!) różnych prac: szkiców, akwareli, pasteli, gwaszów, druków, planów architektonicznych i fotografii. A jeśli chodzi o autorów, to powiem w skrócie: są tam wszyscy. Ale dosłownie: wszyscy. Żeby nikomu się od tego nadmiaru w głowie nie zakręciło, na wystawach stałych lub czasowych pokazują nie więcej niż pięćset z nich na raz. Dziś odwiedziłam wystawę impresjonistów, na którą składało się około dwieście prac, głównie pasteli, szkiców i akwareli. Przeżycie godne polecenia.

     Z początku czułam się onieśmielona, oglądając wystawę (wstęp dla studentów osiem euro). Dookoła mnie kręciło się mnóstwo ludzi w wieku emerytalnym. Mieli w zwyczaju długo stać w miejscu i czytać podpisy pod obrazkami. Z moim kiepskim wzrokiem, musiałam się przedzierać przez ten mur i stawać dwa razy bliżej, żeby cokolwiek zobaczyć. Po pewnym czasie jakoś się jednak przerzedziło i już bez stresu zanurzyłam się w kolorowy świat impresjonistów. 

     Malarzy ułożono w salach mniej więcej chronologicznie. Ściany bezwględnie szare, lampy przygaszone, tylko na konkretne prace padało rozproszone światło. Pierwsi Baudain i Manet. Baudain - nic fascynującego. Edouard Manet, autor słynnej Olimpii czy Śniadania na trawie, też nie zaprezentował się powalająco. Śpiący kot, londyńskie mosty... Potem Claude Monet, czyli fanatyk lilii wodnych. Akurat nie wystawili żadnej z wersji jego ulubonych nenufarów. Były za to dwa portrety pastelami. Urokliwe, nastrojowe, ale niezbyt zapadające w pamięć. Parę wczesnych, niedopracowanych szkiców. Najbardziej zwróciły moja uwagę dwa szkice węglem. Niewielkie, ale wyraziste, z ostrymi, mocno zaznaczonymi liniami.

     Ciekawiej zaczęło się robić dopiero później. Naprzeciwko siebie ustawili Seurata i jego szkice oraz Signaca z jego multikolorowymi akwarelami. Po lewej zabawa w wydobywanie bryły za pomocą czerni, po prawej szaleństwo dywizjonizmu z paletą barw rodem z dziecięcych kolorowanek. Tu stateczna materia wymodelowana na płaszczyźnie, tam igraszka ze złudzeniami optycznymi.

cdn.

Party im TV-Raum

     Dziewczęta z mojego akademika zadziwiają spokojem i nieśmiałością. Jeszcze nie zarejestrowałam tu żadnych większych hałasów. Nawet w kuchni podczas przygotowywania posiłków nieczęsto zawiązują się rozmowy. Niektóre osoby ograniczają czas tam spędzony do absolutnego minimum i uciekają, gdy tylko ktoś inny się pojawi na horyzoncie. Tym bardziej ucieszyłam się, widząc ogłoszenie na lodówce o treści dość chaotycznej, ale jednocześnie dobitnej. Będzie party.

     Party odbyło się w sobotni wieczór w pokoju telewizyjnym (TV-Raum). Zaproszeni byli wszyscy. A właściwie wszystkie, bo wcale nie tak łatwo o mężczyznę w tym babińcu (poza Panem Portierem o imieniu Willi, ale on się nie liczy). Uczta składkowa, każdy przynosi coś do picia i coś na ząb. Do picia wybrałam butelkę szlachetnego białego wina Orvieto (prosto z Włoch!), które było najtańszym, jakie udało mi się znaleźć w Sparze, a do jedzenia ciasteczka z czekoladą, które przyjęto z głębokim uznaniem i entuzjazmem (chociaż połowa uczestniczek spotkania deklarowała, że jest właśnie na diecie). TV-Raum mieści się w piwnicy, ma tylko dwa malutkie okienka i tej samej wielkości telewizor, którego nikt nie ogląda. Najważniejsze w TV-Raum są wielkie kanapy. 

     Gdy dotarłam na spotkanie większość miejsc na kanapach była zajęta. Dokonałyśmy przedstawienia. Mam kiepską pamięć do imion, szczególnie jeżeli pojawiają się w dużej liczbie na raz i są wypowiadane we wszystkich akcentach, jakie sobie można wymyślić, więc wybaczycie, że nie przytoczę ani jednego. Dużo łatwiej w tych warunkach zapamiętać czyjąś narodowość. A było ich równie wiele, co. Przez party przewinęło się do pięćdziesięciu osób, a były tylko dwie rodowite Austriaczki i jedna Niemka z Hannoveru. Co ciekawe większość osób lepiej mówiła po angielsku, więc początkowe starania, żeby prowadzić rozmowę po niemiecku spełzły na niczym. Cały świat nam się tu zebrał! Oprócz Polek w akademiku mieszkają dziewczyny z Czech, Słowacji, Serbii, Bułgarii, Włoch, Francji, Cypru, Finlandii, Szwecji, USA, Kolumbii, Brazylii, Bangladeszu, Chin, Wybrzeża Kości Słoniowej... Do wyboru do koloru! Piękne, roześmiane, znające języki itd. Tylko facetów brak...

    Kolejne fale uczestników wywoływały nową kolejkę prezentacji. Imię, kraj pochodzenia, kierunek studiów, preferowany język. Muzyczka grała w tle, ciasteczka chrupały. Ktoś nawet przyniósł Alkogrę. Znalazł się korkociąg do mojego wina (wino może tanie, ale nie bylejakie!). Przedstawiono mi Polkę, której wcześniej nie znałam: Martę. Co ciekawe Marta też studiuje na Uniwersytecie Warszawskim i też przyjechała tu z historii. Jest rok młodsza i dziesięć centymetrów niższa ode mnie, ma urocze piegi i rude włosy. Pracuje nad odtworzeniem relacji między cesarzową Sissi, a jej teściową. Uwielbia epokę Marii Teresy i Franciszka Józefa, więc czuje się w Wiedniu jak w raju. Przegadałyśmy razem sporą część wieczoru. 

     Niestety niedobór płci brzydkiej spowodował ku mojemu rozczarowaniu, że nikt o tańcach nie pomyślał. Ech... Trzeba jakoś przeżyć. Pomimo niedogodności wieczorne spotkanie pozwoliło mi się zorientować w mieszkankach akademika. Poznałam mnóstwo nowych sympatycznych twarzy. Zobaczymy jeszcze, co z tego urośnie.

Malarstwo niemieckie XV-XVI w.

     W przerwie między jakże fascynującymi zajęciami w stylu pranie i zakupy wybrałam się do Kunsthistorisches Museum. Tym razem wybrałam mroczniejsze skrzydło, gdzie mieszczą się prace malarzy niemieckich, holenderskich i flamandzkich. Ściany sal wystawowych są ciemnozielone lub granatowe, białe sklepienia wyjątkowo skromne, o gładkiej fakturze, ozdobione tylko delikatnymi srebrnymi liniami.

     Na wejściu sława i chwała niemieckiego malarstwa - Albrecht Dürer. Oczywiście nie on jeden dostał się do zaszczytnej pierwszej sali. Dürer na oko wydaje się najlepszy, ale można też zerknąć na Albrechta Altdorfera, Lucasów Cranachów (ojca i syna), Holbeina... Tematyka biblijna, trochę portretów, takie tam. Coś tu jakby perspektywa utyka, tam pan ma chyba za krótkie nóżki, gdzie indziej czyjeś ciało wygląda jak worek kartofli ubrany w obszerną szatę.  Altodrfer jakoś nie przypadł mi do gustu. Najbardziej eksponowane jego dzieło Lot und seine Töchter powstało na zamówienie pewnego kupca. Obraz jest ponoć pierwszym nagim aktem w malarstwie niemieckim i temat córek, które spiły ojca winem, aby podtrzymać ciągłość rodu, jest tylko pretekstem do pokazania kobiecego ciała. Obowiązkowo w tle widać płonące jeszcze Sodomę i Gomorę, a na pierwszym planie stary, zdziadziały Lot z głupawym uśmieszkiem ślini się do swojej własnej córki. Rzeczony kupiec, u którego wisiał obraz, zmarł w wyniku egzekucji po procesie o gwałt, nierząd i kazirodztwo. Urocze, prawda?

     Lucasów Cranachów trzymają w KHM mnóstwo (i nie tylko Lucasów, ród to był niezwykle płodny w malarzy). W końcu piastowali stanowisko oficjalnych malarzy dworu saksońskiego, malowali dla cesarzy, książąt i elektorów. Cranach Starszy czaruje scenami polowań. Jak już pisałam, perspektywę ma zdecydowanie nieperspektywiczną. Wyjętą jeszcze ze średniowiecza. Ale same postaci, dbałość o szczegóły, uczucie włożone w każdą namalowaną istotę sprawiają, że można oglądać te obrazy godzinami. Widać każdy etap polowania. Obławę na jelenie, pościg z psami, zapędzanie zwierzyny do rzeki i strzelanie z kuszy do osaczonych zwierząt. Sama śmietanka towarzyska ówczesnej Europy została tam sportretowana w roli świetnych myśliwych. Pod nogami uczestników piętrzą się zdobycze - ciała wspaniałych rogaczy. Nawet damy w otoczeniu świty znajdują rozrywkę w strzelaniu z kuszy. Wspaniałych jeleni wystarczy aż nadto, a Lascaux to przy tym pustynia. Gonitwa dynamiczna jak należy, władcy statyczni i dostojni jak należy.

     Zbliżonym bogactwem, choć mniejszą dynamiką, charakteryzuje się Das Paradies, czyli historia Adamy i Ewy w Raju. Na pierwszym planie Bóg przemawia do Adama i Ewy, w tle natomiast przedstawiono najważniejsze wydarzenia z początków świata, czyli stworzenie Adama, kuszenie Ewy, stworzenie Ewy z żebra Adama (Bóg Ewę dosłownie wyciąga z tego żebra), poznanie wstydu przez pierwszych ludzi i wygnanie z Raju. Das Paradies przypomina swojskie środkowoeuropejskie lasy, łąki i polany. Obfitość wszystkiego jest obfitością doskonale nam znaną: grusze, jabłonie, krzewy owocowe, pełno bażantów i przepiórek, brodzące bociany, łabędzie i czaple nad wodą, wierny pies u stóp ludzi, rącze konie i jelenie. Dokładnie na środku obrazu siedzą dwa niedźdzwiedzie, które wyglądają, jakby jeden drugiemu coś zawzięcie tłumaczył. Dokładność w liniach każdego listka, każdego włoska i piórka zachwyca mnie. Opowieść wymalowana przez Cranacha jest prosta i czytelna, chociaż nieliniowa.

     Fascynującym obrazem jest Judith mit dem Haupt des Holofernes. Oto mamy przed sobą kobietę, która uratowała miasto Betulię przed Asyryjczykami, udając się w nocy do obozu wrogów i podstępnie mordując ich przywódcę - Holofernesa. Przekradła się niepostrzeżenie do jego namiotu, zaproponowała mu sojusz. Wódz, zachwycony jej wdziękami, stracił czujność. Gdy zostali sami, Judyta mieczem odrąbała głowę Holofernesa i potajmnie wróciła do swojego miasta. Tymczasem na obrazie mamy do czynienia ze spokojną, dystyngowaną damą. Nosi na sobie wykwitne ubranie, fantazyjny czerwony kapelusik, usteczka ma zacięte, a oczy jakby ironicznie przymrużone. Trzyma w ręku prosty, jasny miecz. O dokonanym morderstwie świadczy ucięta głowa mężczyzny, której w pierwszym momencie nie dostrzegamy pochłonięci urodą kobiety. Judyta z satysfakcją i pewnością siebie położyła na niej rękę. "Patrzcie - mówi kobieta - zapamiętajcie i nie wchodźcie mi w drogę, bo skończycie jak ten tutaj". Drugie znaczenie obraz zyskuje, gdy umieścimy go kontekście historycznym. Cranach dobrze znał Lutra (jest też autorem jego portretu, który wylądował chyba we wszystkich podręcznikach historii) i Melanchtona. Ruch reformacyjny utożsamiał się z piękną, mądrą i odważną Judytą, która wybawiła niewinny lud przed niewolą. Gdy zestawić Holofernesa na przykład z papieżem albo katolickim cesarzem, reszta dopowiada się sama.

     Z kolei Holbein Młodszy ujął mnie portretem Jane Seymour. Ów pan trafił na dwór Henryka VIII i jest autorem najsłynniejszych portretów króla i kilku jego żon. Poza tym namalował również Cromwella, Erasma z Rotterdamu, Tomasza Morusa... W Kunsthistorisches jednak zatrzymałam się tylko przy Jane Seymour. Była trzecią z sześciu żon Henryka i matką jego jedynego męskiego potomka. Zastanawia mnie jej żywot. Była dwórką zarówno pierwszej jak i drugiej żony króla. Była też spokrewniona z Anną Boleyn. Z tego, co czytam, wynika, że nie wyróżniała się jakimiś szczególnymi zdolnościami. Cicha, spokojna, poukładana, niezbyt piękna, ale i niebrzydka. Co spowodowało, że król zwrócił na nią uwagę? Na obrazie przedstawiono ją w pięknym stroju uszytym z drogich materiałów przetykanych złotą nicią. Nosi złotą biżuterię ze szlachetnymi kamieniami, ale włosy zakrywa czepkiem. Stoi wyprostowana i dumna. Spogląda przed siebie stateczna, zamyślona, jakby smutna. Dłonie trzyma razem. Widać krótko przycięte paznokcie, które mogą wskazywać na jej biegłość w robótkach. Na jej grobie widnieje epitafium.

 Phoenix Jana iacet, nato Phoenice ; dolendum,

Secula Phoenices nulla tulisse duas.

     Czas na Dürera. Nie będę się rozpisywać o jego życiorysie, bo był bogaty, skomplikowany i każdy może sobie o nim poczytać, do czego zachęcam. Jego obrazy i grafiki zdradzają najwyższe mistrzostwo. Najistotniejszym epizodem dla jego pojęcia sztuki była wizyta we Włoszech. W wiedeńskiej galerii wisi na przykład portret Johannesa Klebergera stylizowany na rzymskie popiersia. Można również podziwiać portret uroczej weneckiej damy o blond włosach. Kobietę przedstawiono w ciepłej tonacji na czarnym tle. Wdzięcznie trzyma głowę delikatnie pochyloną do przodu. Złote fale otaczają jej twarz. W kompozycji dominują łagodne owale. Klejnocik! Obraz cieszy się taką popularnością, że w muzealnym sklepiku można kupić nawet kopię naszyjnika z czarnych kamieni i pereł, który nosi kobieta. 

     Najbardziej przykuł moją uwagę portret młodzieńca. Pradopodobnie był to syn bliżej nieznanego kupca, który chciał się dowartościować, zamawiając portret. W podobny sposób, jak w wypadku Wenecjanki, Dürer z czarnego tła wydobywa miękką, jasną i ciepłą postać. Łagodność przedstawienia wzmacniają rudoblond kędziory młodzieńca i jego puchowy jeszcze zarost. Podpinka z rudego lisa dopina całość. Niewinna młodość, która ufnie patrzy w przyszłość. Do portretu dołączono jednak ostrzeżenie. Po drugiej stronie obrazu Dürer namalował portret starej kobiety. Jest pomarszczona, siwa, szczerbata i ma obwisłe piersi. W rękach trzyma worek złotych monet. Memento mori?